10. Sınıf Biyoloji

1.

Hücrelerin kullanılabilir enerjiyi elde etmek için besinleri parçaladığı temel süreç hangisidir?

• a) Hücresel solunum
• b) DNA eşlenmesi
• c) Transkripsiyon
• d) Difüzyon

Çözüm:
Hücresel solunum, organik moleküllerdeki kimyasal enerjinin ATP’ye aktarılmasını sağlar.

2.

ATP molekülünün hücredeki başlıca görevi nedir?

• a) Kalıtsal bilgiyi depolamak
• b) Enerji aktarımında kısa süreli aracı olmak
• c) Hücre duvarı oluşturmak
• d) Oksijeni akciğere taşımak

Çözüm:
ATP, enerji gerektiren hücresel olaylara hızlı enerji sağlar.

3.

Glikozun oksijenli solunumda tamamen parçalanması sonucunda hangi ürünler oluşur?

• a) Protein ve DNA
• b) Yalnızca oksijen ve su
• c) Karbondioksit, su ve ATP
• d) Laktik asit ve azot

Çözüm:
Oksijenli solunumda glikozun karbonu CO2’ye, hidrojeni suya aktarılır ve ATP üretilir.

4.

Oksijenli solunumun en fazla ATP üreten bölümü hangi organelde gerçekleşir?

• a) Lizozomda
• b) Ribozomda
• c) Golgi aygıtında
• d) Mitokondride

Çözüm:
Ökaryot hücrelerde oksidatif fosforilasyon mitokondrinin iç zarında gerçekleşir.

5.

Glikoliz hücrenin hangi kısmında gerçekleşir?

• a) Sitoplazmada
• b) Çekirdekçikte
• c) Kloroplastın stromasında
• d) Hücre duvarında

Çözüm:
Glikoliz, oksijen kullanmadan sitoplazmada gerçekleşen ilk basamaktır.

6.

Oksijen yetersizliğinde kas hücrelerinde glikozun parçalanması hangi süreçle devam edebilir?

• a) Fotosentezle
• b) Fermantasyonla
• c) Mayozla
• d) Replikasyonla

Çözüm:
Fermantasyon, oksijensiz koşullarda glikolizin sürmesine katkı sağlar.

7.

Yoğurt bakterilerinde görülen fermantasyon çeşidi hangisidir?

• a) Asetik asit oksidasyonu
• b) Alkol fermantasyonu
• c) Laktik asit fermantasyonu
• d) Fotosentetik fosforilasyon

Çözüm:
Yoğurt oluşumunda bakteriler pirüvatı laktik aside dönüştürür.

8.

Maya hücrelerinin şekerli hamurda oluşturduğu gaz hangi ürünle ilişkilidir?

• a) Hidrojen peroksit
• b) Azot
• c) Ozon
• d) Karbondioksit

Çözüm:
Alkol fermantasyonunda oluşan CO2 hamurun kabarmasını sağlar.

9.

Fotosentezde ışık enerjisini yakalayan pigmentlerin bulunduğu yapı hangisidir?

• a) Kloroplast
• b) Mitokondri
• c) Sentrozom
• d) Koful

Çözüm:
Klorofil ve yardımcı pigmentler kloroplastlarda bulunur.

10.

Fotosentezin ışığa bağımlı tepkimelerinde suyun parçalanması hangi ürünün açığa çıkmasını sağlar?

• a) Karbondioksit
• b) Oksijen
• c) Glikoz
• d) Azot

Çözüm:
Suyun fotolizi sonucunda oksijen açığa çıkar; elektron ve protonlar da sürece katılır.

11.

Fotosentezin karbon tutucu tepkimelerinde kullanılan karbon kaynağı hangisidir?

• a) ATP’nin fosfatı
• b) Oksijen
• c) Karbondioksit
• d) Toprak azotu

Çözüm:
Karbon döngüsünden gelen CO2, organik madde sentezinde kullanılır.

12.

Bitkilerde ışık şiddeti belirli bir düzeye kadar artırıldığında fotosentez hızı neden artabilir?

• a) Klorofilin DNA’ya dönüşmesi nedeniyle
• b) Karbondioksitin yok olması nedeniyle
• c) Suyun kimyasal kimliğinin değişmesi nedeniyle
• d) Daha fazla ışık enerjisinin soğurulması nedeniyle

Çözüm:
Işık, fotosentezin enerji sağlayan girdisidir; doygunluk düzeyine kadar hız artabilir.

13.

Fotosentez hızını sınırlayan faktörlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

• a) Karbondioksit derişimi
• b) Bitkinin yaprak şeklinin adı
• c) Toprağın rengi tek başına
• d) Saksının markası

Çözüm:
Işık, CO2 ve sıcaklık gibi değişkenler fotosentez hızını etkiler.

14.

Fotosentez ve hücresel solunum arasındaki ilişki için hangisi doğrudur?

• a) İkisi de yalnızca gece gerçekleşir
• b) Birinin ürünleri diğerinin girdileri arasında yer alabilir
• c) İkisinde de oksijen kesinlikle tüketilmez
• d) İkisi aynı organelde ve aynı basamakta gerçekleşir

Çözüm:
Fotosentezde üretilen glikoz ve oksijen solunumda kullanılabilir.

15.

Besin zincirinde enerji aktarımı üst basamaklara çıkıldıkça neden azalır?

• a) Enerjinin maddeye dönüşmemesi nedeniyle
• b) Üreticilerin her basamakta çoğalması nedeniyle
• c) Enerjinin önemli bir bölümünün yaşam faaliyetlerinde harcanması nedeniyle
• d) Tüm canlıların aynı miktarı depolaması nedeniyle

Çözüm:
Enerji, metabolizma ve ısı kaybı nedeniyle trofik düzeyler arasında azalır.

16.

Ekosistemde kendi besinini üreten canlılara ne ad verilir?

• a) Parazit
• b) Tüketici
• c) Ayrıştırıcı
• d) Üretici

Çözüm:
Üreticiler ışık veya kimyasal enerjiyi kullanarak organik besin sentezler.

17.

Ayrıştırıcıların ekosistemdeki temel işlevi nedir?

• a) Organik atıkları parçalayarak maddeleri döngüye katmak
• b) Güneş ışığını doğrudan tüketmek
• c) Tüm tüketicileri avlamak
• d) Oksijeni atmosferden silmek

Çözüm:
Bakteri ve mantarlar ölü organizmaları parçalayarak mineral maddelerin yeniden kullanılmasını sağlar.

18.

Bir ekosistemde canlı ve cansız ögelerin birlikte oluşturduğu sistem hangisidir?

• a) Popülasyon
• b) Ekosistem
• c) Komünite
• d) Tür

Çözüm:
Ekosistem, canlı toplulukları ile fiziksel çevrenin etkileşiminden oluşur.

19.

Aynı türün belirli bir alanda yaşayan bireyler topluluğu hangisidir?

• a) Biyosfer
• b) Komünite
• c) Popülasyon
• d) Ekosistem

Çözüm:
Popülasyon aynı tür bireylerinin belirli zaman ve alandaki topluluğudur.

20.

Bir bölgede yaşayan farklı türlerin oluşturduğu canlı topluluğuna ne denir?

• a) Niş
• b) Popülasyon
• c) Habitat
• d) Komünite

Çözüm:
Komünite, aynı alanda bulunan farklı popülasyonların bütünüdür.

21.

Bir canlının doğada yaşadığı ve gereksinimlerini karşıladığı yer hangi kavramla açıklanır?

• a) Habitat
• b) Niş
• c) Biyom
• d) Süksesyon

Çözüm:
Habitat, canlının yaşadığı fiziksel çevreyi ifade eder.

22.

Bir türün ekosistemdeki beslenme ve görev konumuna ne denir?

• a) Habitat
• b) Ekolojik niş
• c) Popülasyon yoğunluğu
• d) İklim kuşağı

Çözüm:
Niş, türün ekosistemdeki rolünü ve kaynak kullanım biçimini belirtir.

23.

İki canlının aynı kaynağı kullanması hangi ekolojik ilişkiye yol açabilir?

• a) Kommensalizm
• b) Mutualizm
• c) Rekabet
• d) Ayrışma

Çözüm:
Sınırlı kaynaklar için mücadele eden türler arasında rekabet görülür.

24.

Arı ile çiçekli bitki arasındaki karşılıklı yarar sağlayan ilişki hangisidir?

• a) Amensalizm
• b) Parazitizm
• c) Rekabet
• d) Mutualizm

Çözüm:
Arı nektar alırken bitkinin tozlaşmasına katkı sağlar.

25.

Bir canlının diğerinden yararlanırken ona zarar vermesi hangi ilişkiyi tanımlar?

• a) Parazitizm
• b) Kommensalizm
• c) Mutualizm
• d) Nötralizm

Çözüm:
Parazit yararlanır, konak canlı ise zarar görür.

26.

Kommensalizmde canlıların etkilenme durumu nasıldır?

• a) İkisi de zarar görür
• b) Biri yarar görür, diğeri belirgin biçimde etkilenmez
• c) İkisi de yarar görür
• d) Biri zarar görür, diğeri yarar görür

Çözüm:
Kommensalizmde tek taraflı yarar ve diğer taraf için nötr etki vardır.

27.

Besin zincirinde okların yönü genellikle neyi gösterir?

• a) Popülasyonun rengini
• b) Canlının yaşını
• c) Enerji ve besinin aktarım yönünü
• d) Suyun buharlaşma yönünü

Çözüm:
Oklar, besin ve enerjinin yenilenenden yiyene doğru akışını gösterir.

28.

Bir besin ağında bir türün azalması neden birden fazla popülasyonu etkileyebilir?

• a) Cansız faktörlerin yok olması nedeniyle
• b) Tüm canlıların aynı nişe sahip olması nedeniyle
• c) Enerjinin dışarıdan gelmemesi nedeniyle
• d) Türler arasında çoklu beslenme bağlantıları bulunduğu için

Çözüm:
Besin ağındaki bağlantılar, bir popülasyondaki değişimi farklı türlere taşıyabilir.

29.

Su döngüsünde sıvı suyun buhar hâline geçmesine ne denir?

• a) Buharlaşma
• b) Yoğuşma
• c) Sızma
• d) Donma

Çözüm:
Güneş enerjisiyle yüzey sularının gaz hâline geçmesi buharlaşmadır.

30.

Atmosferdeki su buharının soğuyarak sıvı damlacıklara dönüşmesi hangi olaydır?

• a) Buharlaşma
• b) Yoğuşma
• c) Terleme
• d) Erime

Çözüm:
Yoğuşma, gaz hâlindeki suyun sıvı hâle geçmesidir.

31.

Karbon döngüsünde fotosentez atmosferdeki hangi gazın azalmasına katkı sağlar?

• a) Helyumun
• b) Azotun
• c) Karbondioksitin
• d) Ozonun

Çözüm:
Bitkiler CO2’yi organik madde üretiminde kullanır.

32.

Azot döngüsünde bakterilerin önemli görevlerinden biri hangisidir?

• a) Karbondioksiti tamamen yok etmek
• b) Güneş ışığını soğurmak
• c) Oksijeni suya çevirmek
• d) Atmosferik azotu bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüştürmek

Çözüm:
Azot bağlayan bakteriler azotun canlılar tarafından kullanılabilir forma geçmesine katkı verir.

33.

Bir göle aşırı gübre taşınması hangi soruna yol açabilir?

• a) Ötrofikasyona
• b) Çölleşmenin aniden bitmesine
• c) Oksijen üretiminin sınırsız artmasına
• d) Tuzluluğun kesinlikle sıfırlanmasına

Çözüm:
Fazla besin, alg artışına ve ayrışma sonucu oksijen azalmasına yol açabilir.

34.

Biyolojik çeşitliliğin azalmasının sonuçlarından biri hangisidir?

• a) Tüm besin ağlarının güçlenmesi
• b) Ekosistemin değişimlere karşı dayanıklılığının azalması
• c) Genetik farklılığın kesinlikle artması
• d) Enerji kaybının tamamen durması

Çözüm:
Çeşitlilik azaldıkça ekosistemin alternatif tür ve gen kaynakları azalır.

35.

Bir türün yalnızca küçük bir alanda yaşamasını sağlayan özgün çevre koşulları neyi tanımlar?

• a) Besin piramidinin tabanını
• b) Genel popülasyon artışını
• c) Özel habitat gereksinimini
• d) Atmosfer basıncını

Çözüm:
Habitat koşulları türün barınma, beslenme ve üreme gereksinimlerini belirler.

36.

İstilacı bir türün yeni ekosistemde hızla yayılması hangi sonuca neden olabilir?

• a) Ekosistemin enerji üretiminin durmasına
• b) Biyolojik çeşitliliğin zorunlu olarak artmasına
• c) Tüm kaynakların çoğalmasına
• d) Yerel türlerle rekabetin artmasına

Çözüm:
İstilacı türler kaynak paylaşımını ve ekolojik dengeleri bozabilir.

37.

Taşıma kapasitesi kavramı neyi ifade eder?

• a) Bir ortamın sürdürülebilir biçimde destekleyebileceği en yüksek popülasyon büyüklüğünü
• b) Popülasyonun doğum sayısını tek başına
• c) Canlının vücut ağırlığını
• d) Türün kromozom sayısını

Çözüm:
Kaynaklar ve çevre koşulları bir alandaki sürdürülebilir birey sayısını sınırlar.

38.

Bir popülasyonda doğum ve göç alma artarsa nüfus nasıl değişebilir?

• a) Kesinlikle azalır
• b) Artabilir
• c) Değişmez
• d) Yok olur

Çözüm:
Nüfusa birey ekleyen doğum ve göç alma artışı popülasyon büyüklüğünü yükseltebilir.

39.

Doğal kaynakların yenilenme hızından daha fazla tüketilmesi hangi probleme yol açar?

• a) Atıkların yok olmasına
• b) Sürdürülebilirliğin artmasına
• c) Kaynakların tükenmesi ve ekolojik dengenin bozulmasına
• d) Biyoçeşitliliğin her zaman artmasına

Çözüm:
Tüketim hızı yenilenme hızını aşarsa kaynak stresi oluşur.

40.

Korunan alanların oluşturulmasındaki temel amaçlardan biri hangisidir?

• a) Doğal döngüleri hızla durdurmak
• b) Tüm insan faaliyetlerini artırmak
• c) Sadece ulaşım yolları açmak
• d) Habitatları ve tür çeşitliliğini korumak

Çözüm:
Korunan alanlar hassas habitatların ve canlıların devamlılığını destekler.

41.

Bir bitkinin yapraklarında üretilen glikozun bir bölümü hangi polisakkarite dönüştürülerek depolanabilir?

• a) Nişastaya
• b) Kitine
• c) Hemoglobine
• d) DNA’ya

Çözüm:
Bitkiler fazla glikozu nişasta olarak depolayabilir.

42.

Solunumda elektron taşıma zincirinin temel katkısı nedir?

• a) DNA’yı doğrudan kopyalamak
• b) ATP üretimini artıran proton farkı oluşturmak
• c) Hücre duvarı sentezlemek
• d) Besinleri dışarı atmak

Çözüm:
Elektron akışı proton gradyanı oluşturur ve ATP sentazı çalıştırır.

43.

Bir bitkide stomaların kapanması fotosentezi hangi nedenle azaltabilir?

• a) Oksijenin besin olması nedeniyle
• b) Klorofilin çoğalması nedeniyle
• c) Karbondioksit girişinin sınırlanması nedeniyle
• d) Köklerin ışık alması nedeniyle

Çözüm:
Stomalar kapandığında yaprağa CO2 girişi azalır.

44.

Ekolojik piramidin tabanında çoğunlukla hangi canlılar bulunur?

• a) Ayrıştırıcı olmayan etçiller
• b) Birincil tüketiciler
• c) İkincil tüketiciler
• d) Üreticiler

Çözüm:
Enerjinin başlangıç kaynağı olan organik maddeyi üreticiler oluşturur.

45.

Bir habitatın parçalanması en doğrudan hangi sonucu doğurabilir?

• a) Popülasyonlar arasındaki bağlantının azalmasını
• b) Tüm türlerin aynı alanda toplanmasını
• c) Kaynak miktarının otomatik artmasını
• d) Göçün tamamen gereksizleşmesini

Çözüm:
Parçalanan habitatlar yaşam alanlarını küçültür ve gen akışını sınırlayabilir.

46.

Sürdürülebilir balıkçılık için hangi uygulama uygundur?

• a) Yavru bireyleri öncelikli avlamak
• b) Üreme döneminde avlanmayı sınırlamak
• c) Av miktarını sınırsız artırmak
• d) Koruma alanlarında avlanmak

Çözüm:
Üreme kapasitesini koruyan kotalar popülasyonun devamlılığını destekler.

47.

Ekolojik ayak izi kavramı neyi ölçmeye çalışır?

• a) Yalnızca yağış miktarını
• b) Canlının ayak uzunluğunu
• c) İnsan tüketiminin doğa üzerindeki kaynak ve atık yükünü
• d) Bir türün kromozom sayısını

Çözüm:
Ekolojik ayak izi, tüketim ve atık üretiminin biyolojik kapasite üzerindeki etkisini ifade eder.

48.

Bir sulak alanın kurutulması hangi ekosistem hizmetini zayıflatabilir?

• a) Yer çekiminin oluşmasını
• b) Kayaların oluşmasını
• c) Güneş ışığının yayılmasını
• d) Suyun doğal depolanması ve taşkınların düzenlenmesini

Çözüm:
Sulak alanlar su tutma, filtreleme ve biyolojik çeşitlilik açısından önemlidir.

49.

Kemosentez yapan canlılar enerji kaynağı olarak ne kullanır?

• a) İnorganik maddelerin oksidasyonundan açığa çıkan enerjiyi
• b) Yalnızca güneş ışığını
• c) Hazır glikozu zorunlu olarak
• d) Ses dalgalarını

Çözüm:
Bazı bakteriler ışık olmadan inorganik maddeleri oksitleyerek enerji elde eder.

50.

Bir çevre projesinin başarısını değerlendirirken hangi kanıt daha güvenilirdir?

• a) Yalnızca proje afişinin tasarımı
• b) İzleme verilerinde tür sayısı ve su kalitesinin iyileşmesi
• c) Tek bir kişinin izlenimi
• d) Çevredeki reklam sayısı

Çözüm:
Başarı, ölçülebilir ve tekrarlanabilir ekolojik göstergelerle değerlendirilmelidir.