Dersin öğretmen rehberi
Bu ders PHP kodunu üç küçük adımda okur: PHP kodunun başladığını bildiren etiketi, Merhaba Dünya yazısını taşıyan değişkeni ve bu değişkeni gösteren echo satırını inceleyeceğiz.
Bu dersin hedefleri- PHP kodunun hangi etiket arasında başladığını bilmek.
- $mesaj değişkeninin yazıyı nasıl taşıdığını açıklamak.
- echo ile değişken değerinin nasıl çıktıya gönderildiğini test etmek.
PHP backend temelleri
beginner 25 dk çalışma
Bu dersin ana sorusu: PHP açılış etiketi, değişken, eşittir, tırnak, echo ve noktalı virgülü hiç bilmeyen birinin satır satır anlayabilmesi.
Öğrenme özeti: PHP çalışma zamanı etiketten sonraki kodu işler, Merhaba Dünya yazısını $mesaj değişkenine koyar ve echo ile çıktıya gönderir.
Öğrenme rotası ve transfer görevi
- PHP alanını bul: <?php etiketinin kodun hangi bölümünü başlattığını görün.
- Değeri izle: $mesaj adının hangi yazıyı taşıdığını okuyun.
- Çıktıyı doğrula: echo satırının değişkende duran yazıyı nasıl gösterdiğini test edin.
Kendin dene: $mesaj içindeki yazıyı değiştirin, sonra echo satırının aynı değişkeni gösterdiğini kontrol edin.
Kavram sözlüğü ve sık karıştırılanlar
- <?php: Sunucuya bu bölümün PHP kodu olduğunu bildiren açılış etiketidir.
- değişken: Bir değeri saklamak için kullanılan ve PHPde $ işaretiyle başlayan isimdir.
- echo: Verilen yazı veya değeri çıktıya gönderen PHP komutudur.
- ;: PHP komutunun bittiğini gösteren noktalı virgüldür.
Sık karıştırılanlar: PHP kodu tarayıcıya ham haliyle gönderilmez; sunucuda işlenir. Değişken ekrana yazmaz; değeri taşır, echo gösterir.
Nasıl çalışacağız: Her satırı soldan sağa okuyun. Önce kelime, isim, sayı, tırnak ve noktalama işaretlerini ayırın; sonra satırın ne yaptığını, önceki satırdan ne aldığını ve sonraki satıra ne bıraktığını söyleyin.
Hata ayıklama: Hata mesajındaki satırı bulun. Tırnak, parantez, noktalı virgül, büyük-küçük harf ve girinti gibi küçük işaretleri tek tek karşılaştırın.
Test yaklaşımı: Önce programı değiştirmeden çalıştırın. Sonra yalnızca bir metni veya sayıyı değiştirin, çalıştırmadan önce çıktıyı tahmin edin ve gerçek sonuçla karşılaştırın.
Güvenlik: Bu ilk örnekte sabit veri kullanılıyor. Kullanıcıdan veri almaya başladığınızda, gelen değeri kontrol etmeden doğru veya güvenli kabul etmeyin.
Sürdürülebilirlik: Kodu küçük ve anlaşılır tutun; her satıra tek görev verin, blokları düzgün kapatın ve isimleri görevini anlatacak şekilde seçin.
Ders özeti: <?php PHP kodunun başladığını bildirir; $mesaj yazıyı taşır; = değer verir; echo değeri çıktıya gönderir; ; satırı bitirir.
1
<?php
<?php (PHP açılış etiketi)
— <?php etiketi PHP kodunun açılış işaretidir; HTML veya düz metin bölümünden PHP çalışma bölümüne geçişi gösterir.
Öğretmen açıklaması
Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: Sunucuya bundan sonraki bölümün PHP kodu olduğunu bildirir. Satırın rolü: PHP kodunun başladığını bildiren satır. Çalışma sırasında PHP çalışma zamanı bu etiketi gördüğünde içindeki satırları PHP kurallarıyla yorumlamaya başlar. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Tek başına görünür çıktı üretmez; PHP kodunun tanınmasını sağlar. Kısaca: bu satır programın yapısını kurar veya terminalde göreceğimiz yazıyı üretir; şimdi bir sonraki satıra geçip bu görevin nasıl tamamlandığını izleyin.
- Satırı soldan sağa okuyun ve her kelimeyi, ismi, parantezi ve noktalama işaretini ayrı ayrı adlandırın.
- Bu parçaların birlikte hangi işi yaptığını ve hangi bloğun içinde bulunduğunu kendi cümlenizle söyleyin.
- Satırı silersek derleyicide veya terminalde ne değişeceğini önce tahmin edin, sonra çalıştırarak kontrol edin.
- Metni ya da tek bir kod parçasını değiştirin; yeni terminal çıktısını çalıştırmadan önce tahmin edip sonucu karşılaştırın.
Yaygın hata: PHP etiketinin ekrana yazı yazdığını sanmak. Bu etiket yalnızca çalışma bölümünü tanımlar.
Şimdi sen dene: Etiketi geçici olarak kaldırıp PHP kodunun neden işlenemediğini gözlemleyin.
Zihinsel model ve benzetme
Zihninde canlandır: PHP çalışma bloğu açıldı; bu noktadan sonra sunucu satırları kod olarak işler.
Günlük hayattan: <?php, mutfak kapısından içeri girmektir: kapının dışı HTML, içi PHP.
İşaretlerin anlamı
<?php
PHP kod bloğunu açar; dışarıda kalan metin olduğu gibi çıktıya gider.
Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım
Satırın görevi: PHP kodunun başladığını bildiren satır
Kavram: PHP açılış etiketi
<?php ifadesini “PHP kodu burada başlıyor” diye okuyun; bu, ekrana yazılan bir mesaj değildir.
Blok kapsamı: Bu etiket PHP bölümünü açar; dosyanın devamındaki PHP satırları bu bölümün içinde yorumlanır.
Neden şimdi: Değişken ve echo satırlarının PHP olarak işlenmesi için dosyanın başında bulunur.
Kod etiketlerini tek tek incele
<?php
PHP açılış etiketi
Ne yapar? PHP kodunun başladığını bildirir.
Neden burada? Sunucu hangi bölümün PHP olduğunu bilmelidir.
Silinirse: Kod PHP olarak işlenmeyebilir.
Amaç
Sunucuya bundan sonraki bölümün PHP kodu olduğunu bildirir.
Nasıl Çalışır
PHP çalışma zamanı bu etiketi gördüğünde içindeki satırları PHP kurallarıyla yorumlamaya başlar.
Akış Şeması (Flowchart)
AST (Abstract Syntax Tree)
{
"type": "InlineHTMLBoundary",
"mode": "php_open"
}
Değişiklikler (Diff)
Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)
Tetikleyici: output_shows_php_tag
Tarayıcıda <?php etiketini görüyorsanız, sunucunuz PHP'yi işlemiyor demektir. Dosyayı doğrudan açmak yerine http://localhost üzerinden çalıştırın.
Yaygın Hata
PHP açılış etiketini unutmak.
Ek Açıklama
Her PHP dosyası <?php etiketiyle başlar. Bu etiket sunucuya buradan sonrasının PHP kodu olduğunu söyler.
2
$mesaj
=
"Merhaba Dünya!"
;
$degisken = deger; (Atama)
— $mesaj $ işaretiyle başlayan değişken adıdır; = sağdaki metni bu isme verir; tırnaklar metnin başladığını ve bittiğini; ; komutun sonunu gösterir.
Öğretmen açıklaması
Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: $mesaj değişkenini oluşturur ve tırnak içindeki Merhaba Dünya metnini bu değişkende saklar. Satırın rolü: Mesajı değişkende saklayan PHP satırı. Sözdizimi açısından $mesaj $ işaretiyle başlayan değişken adıdır; = sağdaki metni bu isme verir; tırnaklar metnin başladığını ve bittiğini; ; komutun sonunu gösterir. Çalışma sırasında PHP çalışma zamanı sağdaki metni okur ve daha sonra echo $mesaj yazıldığında aynı metni bulabileceği bir değişken değeri oluşturur. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Tek başına ekrana yazmaz; mesajı echo satırının kullanacağı yerde saklar. Kısaca: bu satır programın yapısını kurar veya terminalde göreceğimiz yazıyı üretir; şimdi bir sonraki satıra geçip bu görevin nasıl tamamlandığını izleyin.
- Satırı soldan sağa okuyun ve her kelimeyi, ismi, parantezi ve noktalama işaretini ayrı ayrı adlandırın.
- Bu parçaların birlikte hangi işi yaptığını ve hangi bloğun içinde bulunduğunu kendi cümlenizle söyleyin.
- Satırı silersek derleyicide veya terminalde ne değişeceğini önce tahmin edin, sonra çalıştırarak kontrol edin.
- Metni ya da tek bir kod parçasını değiştirin; yeni terminal çıktısını çalıştırmadan önce tahmin edip sonucu karşılaştırın.
Yaygın hata: Değişkenin kendisini çıktı sanmak. Bu satır mesajı saklar; ekranda görünmesini echo sağlar.
Şimdi sen dene: Tırnak içindeki mesajı değiştirin, sonra echo satırında yeni metnin göründüğünü kontrol edin.
Zihinsel model ve benzetme
Zihninde canlandır: Bellekte bir değer isimlendi; sonraki satırlar bu isimle ona ulaşacak.
Günlük hayattan: $ ile başlayan isim, etiketli bir kutudur: etiketten kutuya erişirsin.
İşaretlerin anlamı
$
PHP değişkenlerini $ önekiyle tanır.
=
Sağdaki değeri soldaki isme bağlar; karşılaştırma == / === ile yapılır.
;
İfadenin bittiğini bildirir.
Başka nasıl çözülürdü?
Tür ipucu/varsayılan değer eklemek (örn. function x(string $a = '')) çağrı hatalarını derleme anında yakalar.
Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım
Satırın görevi: Mesajı değişkende saklayan PHP satırı
Kavram: $mesaj değişkenine mesaj verme
$mesaj = "Merhaba Dünya!"; satırını “mesaj adında bir kutu oluştur ve yazıyı içine koy” diye okuyun.
Blok kapsamı: Bu satır blok açmaz; değişken değeri PHP dosyasının sonraki satırında kullanılmak üzere hazırlanır.
Neden şimdi: Mesajı doğrudan echo içine yazmak yerine önce isimlendirilmiş bir değerde tutmayı göstermek için echo satırından önce bulunur.
Kod etiketlerini tek tek incele
$mesaj
PHP değişkeni
Ne yapar? Mesaja bir isim verir.
Neden burada? echo daha sonra bu isimle değeri bulur.
Silinirse: Mesajı taşıyan isim kalmaz.
=
atama işareti
Ne yapar? Sağdaki değeri değişkene verir.
Neden burada? Mesajın değişkende saklanmasını sağlar.
Silinirse: Değerin nereye konacağı bilinmez.
"Merhaba Dünya!"
metin değeri
Ne yapar? Saklanacak karakterleri taşır.
Neden burada? Kullanıcıya gösterilecek mesajdır.
Silinirse: Değişken boş veya eksik kalır.
;
komut sonu
Ne yapar? PHP komutunu bitirir.
Neden burada? Satır sınırını belirtir.
Silinirse: Bir sonraki satırla sözdizimi birleşebilir.
Amaç
$mesaj değişkenini oluşturur ve tırnak içindeki Merhaba Dünya metnini bu değişkende saklar.
Nasıl Çalışır
PHP çalışma zamanı sağdaki metni okur ve daha sonra echo $mesaj yazıldığında aynı metni bulabileceği bir değişken değeri oluşturur.
Operatörler & Semboller
=
Atama operatörü
Sağdaki değeri soldaki değişkene atar
Bellek Durumu (Variables)
| Değişken |
Tip |
Değer |
Adres |
Ref |
| $mesaj |
string |
Merhaba Dünya! |
— |
1 |
Akış Şeması (Flowchart)
AST (Abstract Syntax Tree)
{
"type": "Assign",
"target": {
"type": "Variable",
"name": "mesaj"
},
"value": {
"type": "String",
"value": "Merhaba Dünya!"
}
}
Değişiklikler (Diff)
+ Eklendi:
+ $mesaj = "Merhaba Dünya!";
Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)
Tetikleyici: missing_dollar
PHP'de değişken adları mutlaka $ ile başlar: mesaj değil $mesaj.
Tetikleyici: missing_semicolon
Her PHP ifadesi noktalı virgül (;) ile biter. Unutursanız 'unexpected' hatası alırsınız.
Yaygın Hata
$ işaretini veya tırnakları unutmak.
Ek Açıklama
Dolar işaretiyle başlayan bir değişken tanımlıyoruz. Eşittir operatörü sağdaki metni bu değişkene atar. Satır noktalı virgülle biter.
3
echo
$mesaj
;
echo (Çıktı verme)
— echo PHPnin çıktı komutudur; $mesaj gösterilecek değişkeni seçer; ; komutun bittiğini belirtir.
Öğretmen açıklaması
Bu adımı hiç bilmeyen biri için okuyalım: $mesaj değişkeninde duran Merhaba Dünya metnini çıktı olarak gönderir. Satırın rolü: Mesajı çıktıya gönderen PHP satırı. Sözdizimi açısından echo PHPnin çıktı komutudur; $mesaj gösterilecek değişkeni seçer; ; komutun bittiğini belirtir. Çalışma sırasında PHP $mesaj değişkeninin o anki değerini bulur ve oluşan response/çıktı içine yazar. Gözlenebilir ara sonuç şudur: Çıktı alanında Merhaba Dünya! görünür. Kısaca: bu satır programın yapısını kurar veya terminalde göreceğimiz yazıyı üretir; şimdi bir sonraki satıra geçip bu görevin nasıl tamamlandığını izleyin.
- Satırı soldan sağa okuyun ve her kelimeyi, ismi, parantezi ve noktalama işaretini ayrı ayrı adlandırın.
- Bu parçaların birlikte hangi işi yaptığını ve hangi bloğun içinde bulunduğunu kendi cümlenizle söyleyin.
- Satırı silersek derleyicide veya terminalde ne değişeceğini önce tahmin edin, sonra çalıştırarak kontrol edin.
- Metni ya da tek bir kod parçasını değiştirin; yeni terminal çıktısını çalıştırmadan önce tahmin edip sonucu karşılaştırın.
Yaygın hata: echo ile değişken atamasını karıştırmak. echo değer saklamaz; saklanan değeri gösterir.
Şimdi sen dene: echo satırını kaldırıp çalıştırın; mesajın neden görünmediğini önceki değişken satırıyla ilişkilendirin.
Zihinsel model ve benzetme
Zihninde canlandır: Bu satırın sonucu responsea (tarayıcıya giden yanıta) yazılıyor.
Günlük hayattan: $ ile başlayan isim, etiketli bir kutudur: etiketten kutuya erişirsin.
İşaretlerin anlamı
$
PHP değişkenlerini $ önekiyle tanır.
echo
Değeri responsea yazar.
;
İfadenin bittiğini bildirir.
Başka nasıl çözülürdü?
Aynı çıktı print ile de alınır; şablon içinde <?= ?> kısa etiketi de olur. Büyük veride sprintf + echo daha denetlenebilirdir.
Sık yapılan hata
Satır sonu noktalı virgül (;) unutulur Belirti: Parse error: syntax error, unexpected ... — dosya hiç çalışmaz.
Neden: PHP her ifadeyi ; ile bitirir.
Çözüm: Hata mesajındaki satır çoğu zaman bir önceki satırı işaret eder; oraya bak.
Bu satırı hiç bilmeyen biri için parçalayalım
Satırın görevi: Mesajı çıktıya gönderen PHP satırı
Kavram: echo ile değişkeni gösterme
echo $mesaj; ifadesini “mesaj kutusunun içindeki yazıyı göster” diye okuyun.
Blok kapsamı: Bu satır PHP bölümünün içinde doğrudan çalışır ve satır bitince programın sonraki kısmına geçilir.
Neden şimdi: Önceki satırda saklanan mesajı kullanıcıya göstermek için programın sonunda bulunur.
Kod etiketlerini tek tek incele
echo
çıktı komutu
Ne yapar? Verilen değeri çıktıya yazar.
Neden burada? Mesajı kullanıcıya göstermek için kullanılır.
Silinirse: Mesaj saklanır ama görünmez.
$mesaj
değişken adı
Ne yapar? Gösterilecek mesajı seçer.
Neden burada? Bir önceki satırda saklanan değere ulaşır.
Silinirse: echo neyi göstereceğini bilemez.
;
komut sonu
Ne yapar? Echo komutunu tamamlar.
Neden burada? Satır sınırını kapatır.
Silinirse: Sözdizimi hatası çıkabilir.
Amaç
$mesaj değişkeninde duran Merhaba Dünya metnini çıktı olarak gönderir.
Nasıl Çalışır
PHP $mesaj değişkeninin o anki değerini bulur ve oluşan response/çıktı içine yazar.
Bellek Durumu (Variables)
| Değişken |
Tip |
Değer |
Adres |
Ref |
| $mesaj |
string |
Merhaba Dünya! |
— |
1 |
Akış Şeması (Flowchart)
AST (Abstract Syntax Tree)
{
"type": "Echo",
"expressions": [
{
"type": "Variable",
"name": "mesaj"
}
]
}
Değişiklikler (Diff)
+ Eklendi:
+ echo $mesaj;
Akıllı İpuçları (Adaptive Hints)
Tetikleyici: echo_with_paren
echo bir dil yapısıdır, parantez zorunlu değildir: echo $mesaj; yeterli.
Tetikleyici: no_output
Çıktı göremiyorsanız, önceki satırda $mesaj'a değer atadığınızdan emin olun.
Yaygın Hata
echo kelimesini veya değişkenin $ işaretini yazmamak.
Ek Açıklama
echo ile değişkenin içeriğini tarayıcıya yazdırıyoruz. echo bir fonksiyon değil dil yapısı olduğu için parantez kullanmadık.